Birinci PKK açılımı sürecinde İçişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı olarak başrolde görev yapan Beşir Atalay’ın o vakitler söylediklerinden bir demet sunalım.
“İçinden geçtiğimiz çözüm süreci bir al-ver süreci değildir… İçinden geçtiğimiz süreç, taviz verdiğimiz bir süreç asla değildir. Bu süreç, şiddetin bir yöntem olmadığının fark edildiği, şiddetin terk edildiği, fikrin ve siyasetin egemenlik ilan ettiği bir süreçtir.” dedi ve şunu ekledi:
“Bu süreçle birlikte Cumhuriyetimiz daha da güçlenecek, Cumhuriyet çınarımızın kökleri çok daha derinlere, dalları ve yaprakları ise çok daha yükseklere erişecektir.”
Bizzat İmralı’daki teröristbaşının buyuruğu üzerine apar topar Meclis gündemine getirilen “terörün sona erdirilmesi ve toplumsal bütünleşmenin güçlendirilmesine dair kanun tasarısı”nı şöyle savundu:
– “İnşallah çözüm sürecini başarıya ulaştırarak, ülke ve millet olarak bu yakıcı sorunu da geride bırakacağız. Ülkemizin ve insanımızın enerjisini, bölgesinde ve dünyada örnek gösterilen bir Türkiye için harcayacağız. Çözüm süreci, ülkemizin on bir yıllık demokratikleşme ve normalleşme birikimi üzerine inşa edilmiştir. Bu süreç, sayın Başbakanımızın 2005 yılındaki Diyarbakır konuşması ile işareti verilen paradigma değişiminin ve 2009 yılında bir devlet politikası olarak başlatılan Milli Birlik ve Kardeşlik Projesi’nin devamı niteliğindedir.”
– “Bu sürecin hedefi silahların bırakılması, şiddetin bitmesi ve eve dönüşün sağlanması. Başka bir hedefi yok bunun… Üçüncü bir şahıs, üçüncü bir ülke, dışarıdan bir heyet burada yok. Türkiye ilk defa kendisi yürütüyor. Onun için de birilerinin rahatsızlığı vardır.”
– “Kendimiz direk görüşüyoruz, yöntemimiz bu. Uluslararası bir mekanizmayı bu çalışmalarda devreye koymadık, koymayacağız.”
Beşir Atalay o süreçte, “şehit ailelerinin kendilerini çok iyi anladığını ve kendilerine destek verdiğini” kaydederken de, “Diyorlar ki, ‘başka ailelere şehit gelmesin.’ İnanın çok büyük destekler var. İnsanlar huzurlu bir Türkiye, kardeşlik içinde yaşanan bir Türkiye için umut bağlamış bu çözüm sürecine.” ifadelerini kullandı.
Şimdiki açılım sürecindeki nutukları düşünün; ne kadar aynı değil mi?
Buzdolabına Kaldırılmıştı Ya
Bütün Türkiye haklı olarak fon soygununa odaklanmışken; yeni PKK açılımı da Erdoğan’ın Bakü’den dönerken vurguladığı gibi, “Festina lente”, yani “dikkatli” ama “seri” bir şekilde sürüyor.
Bugüne kadar hep teröristbaşı-PKK-DEM cenahının meydan okumalarından hareketle; sürecin “silah bıraktırmadan” ibaret olmadığını, teröristlerin devlete ortak edilmesine varacak “al-ver” pazarlıklarının yaşandığını anlatmaya çalıştık.
Nihayet devlet cenahı da yavaş yavaş bu acı gerçeğin işaretlerini vermeye başladı. Nasıl mı?
Cumhuriyet’in kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün 88’inci ölüm yıldönümünden bir gün önce Ortadoğu Araştırma Merkezi (ORSAM) ile Oxford Üniversitesi, Cumhuriyetin Başkenti Ankara’nın ortasında “Ortadoğu’da Yeni Bir Bölgesel Toplum Sözleşmesi Arayışı” başlıklı bir toplantı düzenledi.
Bu etkinliğin açılış konuşmasını da PKK için Meclis’te yasadışı bir komisyon kuran TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş yaptı. Neler mi söyledi? Ana başlıklarıyla şunları:
– “Adına Türkiye modeli diyebileceğimiz bir süreci başlattık… Mesele sadece silahların bırakılmasından ya da sadece bir örgütün silahsızlanması ve kendini feshetmesinden ibaret bir süreç değildir. Mesele, bir asrı aşkın bir süredir emperyalistlerin bölgemizde dağıttığı halkların yeniden derlenmesi, toparlanması, bir arada, birlik içerisinde olmasının yolunu açmaktır.”
– “Terörsüz Türkiye başka ülkelerin başkentlerinde pişirilen bir proje olarak Türkiye siyasetinin ya da Türkiye kamuoyunun gündemine gelmiş bir proje değildir… Tamamıyla kendi dinamiklerimizden kaynaklanan bir süreç yönetilmiştir, yönetilmeye devam ediyor. Türkiye modeli, bu özelliğiyle tamamıyla milli bir modeldir.”
– “Türk’ün, Kürt’ün, Arap’ın, Sünni’nin, Şii’nin, Müslüman’ın, gayrimüslimin; bu bölgede yaşayan herkesin kaderinin ortak olduğunu unutmamak gerekir. Eğer ortak bir toplumsal sözleşmeden, ortak bir barış geleceğinden bahsediyorsak, kaderlerimizin de geçmişimiz gibi ortak olduğunu anlamak ve buna göre hareket etmek durumundayız.”
– “Bu kapı aslında Orta Doğu halklarının birlikteliğine açılan kapıdır. Bu kapı, Orta Doğu’da yeni bir düzeni kurmak için açılan bir kapıdır. Bu kapıdan istifade edeceğimizi ve bir daha bu kapıdan hiçbir emperyalist unsurun girmesine müsaade etmeyeceğimizi ümit ediyorum.”
– “Böylesine önemli bir dönemin başında biz Türkiye modeli olarak ortaya koyduğumuz bu çabayı gerçekten bölgenin ve Türkiye’nin geleceğinin teminatı olarak görüyoruz. Cumhuriyetimizin ikinci asrının en büyük projesi olarak telakki ediyoruz.”
– “Esas yapmaya çalıştığımız şey, bölgemizde yeniden derlenip toparlanmayı sağlamaktır. Dağıtılan parçalarımızı, un ufak hale getirilen bölge halklarını yeniden birlik, beraberlik, kardeşlik şemsiyesi altında buluşturabilmektir. Bu büyük iddiayla, bu büyük iradeyle yola çıktık, büyük mesafeler aldık. Ne yaparlarsa yapsınlar mutlaka ama mutlaka başaracağız ve bölge halklarımız refah ve huzur içerisinde kıyamete kadar yaşamaya devam edecek.”
Sonraki konuşmacılara geçmeden bazı şeylerin altını çizelim.
– Kurtulmuş, “Bu proje başka ülkelerin başkentlerinde pişirilen bir proje değil” diyerek, öncekilerin “yerli-milli” ve “devlet projesi” olmadığını itiraf etmiş olmuyor mu? Ki, her haliyle yeni açılımın eskilerin devamı/tekrarı olduğu görülüyor. Zaten Erdoğan, “Buzdolabına kaldırdık” dememiş miydi? Buzdolabından çıkarıldığı ve yeni aktörlerle servis edildiği ortada!..
– Projenin “Orta Doğu halklarının birlikteliğine açılan kapı” olması konusunda da Trump’ın sömürge valisi Tom Barrack’ın “Osmanlı ümmet sistemi” ile ilgili şu sözlerini hatırlatmakla yetinelim: “Orta Doğu ve Yeni Doğu’da yeni bir döneme tanıklık ediliyor. Türkiye hiçbir zaman büyük bir bölgesel aktör olarak hak ettiği değeri ve önemi tam anlamıyla göremedi… Bence Türkiye, tüm bunların merkez noktası olabilir, Suriye’de gördüğünüz üzere. Suriye’de olanların büyük bir kısmı, Türkiye ve liderliği sayesinde gerçekleşiyor. Osmanlı İmparatorluğundaki millet sistemi, yüzlerce yıl farklı grupların merkezi sistemde varlıklarını sürdürmelerine imkân verdi. Şimdiki nesiller için yeni bir diyaloğa ihtiyaç vardır. Bu diyalog, savaş değildir.”
– Açılımın “Cumhuriyetimizin ikinci asrının en büyük projesi” olmasına gelince; “ikinci cumhuriyet” söyleminin kibarcasını andırmıyor mu?
MİT Başkanına Göre “Kürt Meselesi”
Toplantının diğer önemli konuşmacısı; önceki açılım süreçlerinin de bu yenisinin de “devlet aklı” olan MİT’in Başkanı İbrahim Kalın’dı.
Öncelikle; Erdoğan daha 2021’de “Türkiye’de Kürt sorunu yok, biz bu işi çoktan çözdük, aştık, bitirdik” dediği halde “Kürt meselesinin temelinde toplumun bir kesiminin yaşadığı dışlanma, eşitsizlik ve hak kaybı algısının bulunduğunu” savunup, “Çözümün, bu sorunların giderilmesini de kapsaması gerektiğini” söyledi.
Başka?
– “Kürt meselesinin çözümünde silahların bırakılmasının yeterli olmayacağını”, kalıcı bir sonuca ulaşılması için “demokratik haklar, kimlik, toplumsal hafıza ve kültürel farklılıkların ele alınması” ve bunlar için “yeni yasal düzenlemelerin hayata geçirilmesi gerektiğini” anlattı.
– PKK’nın lider kadrosunda, “Bize ne olacak?” şeklinde bir miktar direnç ve kaygı bulunduğunu, o kaygıları anladığını, konuşup bunları aşmaya çalıştıklarını belirterek, “PKK mensuplarının Türkiye’ye dönüşü için ilave yasal düzenlemeler hazırlanacağını” ve “mevcut düzenlemenin dışında kalan PKK’lıları da kapsayacak yeni yasal adımlar atılacağını” açıkladı.
– Ayrıca “Kürt meselesinin Türkiye’nin sınırlarını aşan bölgesel bir boyuta sahip olduğunu; Suriye, Irak ve İran’da da toplumsal bütünleşmenin önem taşıdığını” bildirdi.
Ezcümle; MİT Başkanı, “ne olursa olsun” açılım bisikletinin “pedalını çevirmeye devam edecekleri” mesajını verdi!..
Chatham House’un Kıdemlisi
Söz konusu etkinliğin düzenleyicilerinden Oxford Üniversitesi’nin temsilcisi olan ve sorularıyla İbrahim Kalın’ın bu açıklamaları yapmasını sağlayan Galip Dalay’a gelelim.
Dalay’ın bir şapkası daha var; 1920’de kurulan ve Sevr’i hazırlayan ekipten iki ismin ilk yöneticiliğini yaptığı meşhur İngiliz Chatham House’un kıdemli araştırmacılarından.
PKK ile ilgili çerçeve yasanın kabulünden sonra Eylül ayında ABD merkezli TIME’da; Türkiye’nin 20’nci yüzyılda ulus devlet anlayışıyla kurulmasını eleştirip şunları yazdı:
“Bugün Türkiye’nin, farklı kimlik gruplarını kapsayan yeni bir ulus-devlet anlayışına ve daha geniş bir toplumsal meşruiyet üzerine kurulmuş yeni bir güçlü devlet fikrine ihtiyacı var… Türkiye’nin gerçek sınavı, kendisini birbirine bağlayan ortak bağı kaybetmeden, farklı kimlik gruplarını tanıyan kapsayıcı bir ulusal kimlik inşa etmektir. Devam eden Kürt barış sürecinin ve bunun ardından gelecek Kürt siyasetinin görevi, tam olarak bunu başarmak olacaktır: Kürt kimliğini ve taleplerini barındırabilecek kadar geniş, kapsayıcı bir ulusal kimlik anlayışı.”
Galip Dalay’ın önceki açılım süreçlerinde de iktidara yakın SETA Vakfı’nda görev yaptığını ve bugünküne benzer görüşleri savunduğunu kaydedelim.
Atatürk’ün En Büyük Eseri Böyle Korunuyorsa
Ankara’nın ortasında bunların konuşulduğunun ertesi günü 10 Kasım’dı.
MİT Başkanı İbrahim Kalın mesajında; “Cumhuriyetimizin kazanımlarını korumak, milli birlik ve beraberliğimizi güçlendirmek, ülkemizin bağımsızlığını ve güvenliğini her şart altında muhafaza etmek, geçmişten devraldığımız emanetin gereğidir.” dedi. Açılımı başlatan MHP Lideri Devlet Bahçeli de Atatürk’ün, “Benim en büyük eserim Cumhuriyettir.” ve “Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır” sözleriyle, “eserinin sonsuzluğuna” dikkat çektiğini vurguladı.
Müyesser YILDIZ
13 Kasım 2026